NATUREVIEW  natuurfotografie door Jan Roofthooft

Over camera's

Keuze in overvloed voor wie zich heden een digitale camera wil aanschaffen. Het aantal camera's dat momenteel te koop wordt aangeboden is niet meer te tellen en met de regelmaat van een klok komen er nog steeds nieuwe modellen bij. Door het enorme aanbod is het een hele opgave om de juiste camera eruit te pikken maar in grote lijnen zal de keuze in de eerste plaats steeds afhangen van volgende:

  • eerst en vooral van wat je wil fotograferen. Is dat voor het overgrote deel natuur dan zal je foto-uitrusting daarop worden afgestemd.
  • het budget dat je kan (of mag) uitgeven.
  • het gewicht dat je wil dragen.
  • hoe hoger je de lat legt wat betreft: beeldkwaliteit, snelheid, gevoeligheid (ISO), stevigheid, enz. hoe meer je zal moeten investeren.

Laat je niet onnodig meeslepen in de megapixelrace. Er bestaat daar trouwens een mooi gezegde over: "Images are not about megapixels and dynamic range. Images are about stories and about moments" (Chase Jarvis).

Wil je camera's vergelijken kijk dan uit naar websites die praktisch te werk gaan en ook uitleggen hoe ze testen. Verschillen in beeldkwaliteit aantonen die men alleen in labo's met ultragesofistikeerde meetapparatuur kan meten maar die we met onze ogen haast niet zien heeft geen enkele zin.


Beknopt overzicht

Camera's worden heden meestal in 4 hoofdgroepen ingedeeld:

  • spiegelreflexen
  • systeemcamera's
  • compactcamera's
  • smartphone's en tablets

Spiegelreflex- en systeemcamera's hebben de mogelijkheid om van objectief te wisselen.

Compactcamera's, smartphone's en tablets hebben een vast gemonteerd objectief dat niet kan gewisseld worden.

Spiegelreflex

Met een spiegelreflexcamera kan men via een opklapbare spiegel en een optisch zoekersysteem door het objectief kijken waardoor men het beeld ziet zoals het op de foto zal komen. Voorbeeld spiegelreflex
Aan de achterkant hebben ze een LCD-display, al of niet kantelbaar en/of uitklapbaar.
Men kan makkelijk van objectief wisselen en vooral Canon en Nikon bieden een enorm uitgebreid gamma objectieven en toebehoren aan wat ze heel populair maakt bij natuur- en beroepsfotografen.
(Spiegelreflex wordt in het Engels aangeduid met de afkorting SLR, Single Lens Reflex, als het om een digitale camera gaat wordt het DSLR, Digital Single Lens Reflex en een DSLR waarmee men in HD (High Definition) kan filmen wordt soms HDSLR genoemd).

Systeemcamera

Een systeemcamera mist het optische zoekersyteem en de opklapbare spiegel van een spiegelreflex waardoor deze spiegelloze camera's compacter, lichter en mechanisch minder gecompliceerd zijn dan een spiegelreflex zonder aan beeldkwaliteit te moeten inleveren (vaak worden ze ook compacte systeemcamera's (CSC) genoemd).
Door het ontbreken van een optisch zoekersysteem maken ze gebruik van een elektronische zoeker (een ingebouwd klein beeldschermpje) of van een al of niet kantelbaar LCD-display achteraan of van een combinatie van beide. Voorbeeld systeemcamera
Een elektronische zoeker reageert trager en verbruikt ook meer energie wat de batterijen sneller doet leeglopen, het zoekerbeel beeld is ook niet wat je gewend bent van het optisch systeem van een spiegelreflex maar elektronische zoekers worden jaar na jaar alsmaar beter.
Sommige systeemcamera's gebruiken een kleine speciale optische zoeker die naast het objectief is ingebouwd (dit laatste past men ook toe in de meetzoekercamera, zie verder).
Ook bij systeemcamera's kan men van objectief wisselen maar het objectievenaanbod is (voorlopig) minder ruim dan bij de spiegelreflexen. Ze hebben vaak een nieuwe objectiefvatting en dus moet daar dan ook een nieuwe objectievenlijn voor gefabriceerd worden. Toch hebben sommige fabrikanten een oplossing gevonden, door gebruik te maken van een speciale adapter kunnen ook objectieven van andere merken worden gebruikt waardoor er een ruimere keuze mogelijk is.

Compactcamera

Compactcamera's hebben een vast gemonteerd objectief (vaste brandpunt- of zoomobjectief) dat niet kan gewisseld worden, ook andere zaken zoals bijvoorbeeld een flitser zijn vaak vast mee ingebouwd. Op enkele uitzonderingen na hebben ze een kleinere sensor waardoor men omvang en gewicht ook kleiner en lichter kan houden. Voorbeeld compactcamera

Smartphone en tablet

Ook smartphone's en tablets hebben een vast gemonteerd objectief. Heden worden de meeste foto's veruit met een smartphone of tablet gemaakt, nogal logisch want een smartphone heb je bijna altijd bij de hand en foto's nemen gaat vlot en makkelijk. De sensor en het objectief zijn meestal nog kleiner dan die van een compact en de beeldkwaliteit is ook minder maar daar liggen de meesten niet van wakker. Toch komen er steeds meer smartphone's op de markt die een betere fotokwaliteit bieden en deze tendens zal zich blijven voortzetten. Smartphones met de beste camera.


De grootte van de sensor bepaalt mee de beeldkwaliteit

In het (beknopt) overzicht hieronder vind je een opsomming van spiegelreflex- systeem- en compactcamera's gerangschikt volgons sensorgrootte beginnend met het full-frame sensorformaat (volbeeld in mooi Nederlands) dat hier als referentie wordt genomen.

Wat is full-frame?

Men spreekt van full-frame als de afmetingen van het belichte gedeelte van een sensor overeen komen met het belichte gedeelte van het vroeger heel populaire 35mm kleinbeeld rolfilm formaat, en dat is 36 x 24 mm (3/2 beeldverhouding)

Meest gangbare sensorformaten

In bovenstaande afbeelding een overzicht van de meeste huidige sensorformaten beginnend met full-frame. Sommige formaten worden aangeduid met een benaming (full-frame, APS-C, Micro Four Thirds). Andere hebben een Engels/Amerikaanse oppervlaktemaataanduiding (1.5-inch, 1-inch, 2/3-inch, 1/1.7-inch, 1/2.3-inch). 1 inch = 25,4 millimeter.
De meeste sensors hebben een 3/2 beeldverhouding, enkele hebben 4/3.

! De zogenaamde 'middenformaatcamera's gebruiken een nog groter formaat van sensor dan full-frame maar deze worden hier niet besproken omdat het een heel duur camerasysteem is voor professionele toepassingen. Bekende merken van middenformaatcamera's zijn Hasselblad, Rollei, Mamiya, Pentax


Spiegelreflex

Full-frame spiegelreflex

Sensor 36 x 24 mm, 864 mm²
Full-frame spiegelreflexen zijn gekend voor hun superieure beeldkwaliteit (ook bij hogere ISO-waarden). Ze bieden veel instelmogelijkheden, zijn meestal robuust gebouwd en afgedicht tegen het indringen van stof en vocht.

Deze camera's zijn dan ook de keuze van de meeste professionele fotografen en van gedreven amateurs. Marktleiders zijn Canon en Nikon. Ze hebben kwalitatief hoogstaande spiegelreflexen en kunnen een enorm ruim gamma aan objectieven en een heel uitgebreid randpakket aanbieden.
Objectieffabrikanten als Sigma, Tamron, Tokina, Samyang bieden ook heel wat objectieven aan voor Canon, Nikon, en enkele andere merken.
Door het full-frame sensorformaat hebben deze camera's dezelfde scherptediepte als de vroegere 35 mm kleinbeeld rolfilmcamera.
Nadeel van een full-frame spiegelreflex is de hoge prijs (+/- 1300 tot 6000 euro, zonder objectief).

Recente full-frame spiegelreflexen: Canon EOS 1DXII, Canon EOS 5DS en 5DR, Canon EOS 5D MarkIV, Canon EOS 6D, Nikon D5, Nikon D810, Nikon D800E, Nikon D610, Nikon D750, Pentax K-1.

(Schuif met de muis over de rechter afbeeldingen voor een groter beeld).

Full-frame spiegelreflex met 'semitransparante spiegel' - Sony SLT

De Sony αA99 II (42,4 Mpx) mist het traditionele spiegelreflex zoekersysteem met de daarbij horende opklapbare spiegel maar gebruikt in de plaats daarvan een vast opgestelde semitransparante spiegel (Translucent Mirror Technology™).
Sony is momenteel de enige fabrikant van dit type camera's. In het filmtijdperk heeft Canon het ook geprobeerd maar het was geen groot succes en dus rijst de vraag of deze Sony niet dezelfde weg zal opgaan.

APS-C spiegelreflex

De afkorting APS komt van Advanced Photo System, een systeem dat in het filmtijdperk in het leven werd geroepen en staat voor een kleiner filmformaat dan 35 mm kleinbeeld. Het meest succesvol waren de filmcassetjes met 24 mm rolfilm. In het digitale wordt met APS een camerasensor bedoeld die een maatje kleiner is dan full-frame.
In APS-C staat de C voor Classic (in het APS-systeem had je ook nog APS-H, High Definition en APS-P, Panorama).

De meeste merken gebruiken een APS-C sensor van 23,6 x 15,7 mm, 370 mm², cropfactor 1.5.
Canon gebruikt een kleinere APS-C-sensor van 22,2 x 14,8 mm, 329 mm², cropfactor 1.6.

De oppervlakte van een Canon APS-C-sensor is 2,62 X kleiner dan full-frame en een Nikon APS-C-sensor is 2,33X kleiner maar desodanks is de beeldlwaliteit van de huidige generatie APS-C heel goed.

Deze camera's zijn heel populair omdat ze door hun kleinere sensor compacter, lichter en goedkoper zijn dan full-frames. Bovendien bieden ze de creatieve fotograaf haast evenveel mogelijkheden.

Hun cropfactor is een voordeel als men telewerk doet. Zie de pagina over de crop-factor.

Sommige fabrikanten hebben voor hun APS-C-camera's speciale (kleinere en lichtere) objectieven gefabriceerd,
EF-S-objectieven bij Canon
DX-objectieven bij Nikon.
Canon EF-S-objectieven kunnen niet op Canon full frame camera's worden gebruikt omdat deze objectieven dieper in het camerahuis zitten en de grotere spiegel van een full frame spiegelreflex niet kan passeren tijdens het opklappen.
Nikon DX-objectieven kunnen wel op Nikon full-frame camera's worden gebruikt maar men moet dan rekening houden met de DX-crop (men bekomt een kleiner beeld).

Andersom kunnen (binnen een merk) haast alle objectieven en toebehoren voor full-frame ook op APS-C camera's worden gebruikt (raadpleeg de handleidingen).

Recente APS-C spiegelreflexen Canon EOS 7D MarkII, Canon EOS 80D, Canon EOS 760D, Canon EOS 1200D, Nikon D500, Nikon D7200, Nikon D5500, Nikon D3300

Foveon spiegelreflex (van Sigma)

Foveon-sensor 20,7 x 13,8 mm, 286 mm², cropfactor 1.7

Foveon is een bedrijf dat beeldsensoren levert waarbij de pixels voor de individuele kleuren rood, groen en blauw boven elkaar liggen (en niet naast elkaar zoals bij de andere sensors).
De Foveon technologie is overgenomen door Sigma. Zij beweren dat de 'Foveon X3 direct image sensor' de meest geavanceerde sensor is die ooit werd ontwikkeld.
Als objectievenfabrikant kan Sigma een ruim aantal objectieven aanbieden voor hun camera's.


Systeemcamera

Full-frame systeemcamera

De camera's van de Sony α7-serie waren de eerste systeemcamera's met een full-frame sensor. Deze Sony's hebben een elektronische zoeker en achteraan een kantelbaar LCD-scherm.
Sommige van deze Sony's hebben geen laagdoorlaatfilter voor de sensor (Optical Low-Pass Filter of afgekort OLPF) om nog iets meer fijne details te kunnen weergeven. Dit filter wordt heden al eens meer meer weggelaten, ook bij andere merken. Het laagdoorlaatfilter dient om moiré- en/of verkleuringeffecten te voorkomen maar het verzwakt de beeldscherpte heel lichtjes. Er zijn verschillende soorten laagdoorlaatfilters (soms spreekt men ook van anti-aliasing filter, afgekort AA filter of Blur filter).

Een 'sexy look' en een goede houvast heeft deze α7 niet maar het is wel de meest compacte en lichtste full-frame met een uitstekende beeldkwaliteit. Bovendien kunnen via een adapter ook objectieven van andere fabrikanten worden gebruikt.

Recente Full-frame systeemcamera's Sony α7-serie, Leica SL Typ 601,

Full-frame systeemcamera met 'optische meetzoeker' (rangefinder)

Een meetzoekercamera mist het traditionele optische 'spiegelreflex' zoekersysteem maar heeft wel een speciale optische zoeker die zoals bij vele compact camera's ergens naast het objectief is geplaatst (rechts boven in de rechtse afbeelding).
Toch is deze optische zoeker veel beter uitgevoerd dan bij de gewone (goedkope) compacts omdat er door middel van een een lijnenkadrering in de zoeker duidelijk wordt weergegeven wat het objectief ziet, vandaar de benaming meetzoeker.
Een nadeel van een zoeker die naast het objectief is opgesteld is de parallax maar ook dat heeft men weten op te vangen omdat de lijnen voor de beeldkadrering zich aanpassen naargelang het onderwerp zich dichterbij bevindt.
De zoeker is ook gekoppeld aan de afstandsmeter om goed te kunnen scherpstellen maar men moet met dit type camera wel manueel scherpstellen (geen autofocus!).
Topmodel is de Leica M met een full-frame 24 Mpx CMOS-sensor van Belgische makelij door CMOSIS.

Voordelen: iets compacter dan een full-frame spiegelreflex, altijd een helder zoekerbeeld ongeacht de lichtsterkte van het objectief, objectieven zijn topkwaliteit, stil omdat er geen spiegel moet opklappen om de opname te kunnen maken wat altijd extra geluid veroorzaakt.

Nadelen: geen autofocus, beperkte keuze in objectieven, hoge prijs, een Leica M kost +/- 6000 euro zonder objectief. Wat maakt de Leica M zo aantrekkelijk?

APS-C systeemcamera

Zoals eerder aangehaald missen systeemcamera’s het traditionele optische zoekersysteem van een spiegelreflex waardoor men deze camera's compacter en lichter kan maken. De handgreep is soms niet echt ruim te noemen en men moet kunnen leven met de elektronische (of andere) zoeker en de kortere batterijduur. Toch wint deze APS-C heel sterk aan populariteit.
Met dit type camera is het meestal mogelijk om dezelfde verwisselbare objectieven te gebruiken als bij de APS-C spiegelreflex (soms mits gebruik van een adapterring).

Recente APS-C systeemcamera's Canon, Sony, Fujifilm, Leica

APS-C systeemcamera met semitransparante spiegel

Net als zijn grotere full-frame broer (Sony SLT-A99) is ook de APS-C Sony ILCA-77 II met een semitransparante spiegel en een electronische zoeker uitgrerust.

Four Thirds en Micro Four Thirds systeemcamera

Sensor 17,3 x 13 mm, 225 mm², cropfactor 2
De Four Thirds System Standard is een door Olympus en Kodak ontwikkelde standaard (1999). Het gaat hier om camera's met een (kleinere) sensor in een 4/3 beeldverhouding. Zie four-thirds.org
Het Micro Four Thirds-systeem gebruikt dezelfde sensor als Four Thirds maar dan met een iets kleinere en verbeterde obobjectiefvatting.

Met dit systeem kon men zowel camera als objectieven kleiner en lichter maken en toch nog een goede beeldkwaliteit halen. Door de 2X crop wordt een 150-300mm objectief het equivalent van een 300-600mm.
Wie zou er niet blij zijn met een systeem met verwisselbare objectieven dat heel wat kleiner en lichter is dan full-frame en APS-C-systemen? Four Thirds camera's vind je uitsluitend bij Olympus, Panasonic, Leica.
Recente Four Thirds Cameras en Micro Four Thirds Cameras

1-inch systeemcamera

Sensor 13,2 x 8,8 mm, 116 mm², cropfactor 2.7

In september 2011 verbaasde Nikon de fotowereld door een systeemcamera met een nieuw sensorformaat de camerawereld in te sturen. Ondertussen gebruiken ook enkele andere merken dit 1-inch sensorformaat maar dan meestal in hun compactcamera's.
Kleine sensors geven meer scherptediepte maar dat is niet altijd door iedereen gewenst (misschien wel door het doelpubliek dat men hier voor ogen had?)
Het verwisselen van objectieven leidt vroeg of laat tot stofjes op de sensor en een miniscuul stofje op deze kleine sensor zou dan wel eens ter grootte van een voetbal afgebeeld kunnen worden in de gemaakte beelden.
Voor dit nieuwe systeem heeft Nikon ook nieuwe verwisselbare CX-objectieven gefabriceerd.

Recente 1-inch systeemcamera Nikon


Compact camera's (met vast gemonteerd objectief)

Full-frame compact

Sensor 36 x 24 mm, 864 mm²

Velen zullen met verbazing naar de Sony RX1 hebben gekeken toen die op de markt kwam, een compact met een 24,3 Mpx full-frame sensor. Een gedurfde uitvoering waarbij Sony mikt op de hoge beeldkwaliteit van full frame met het gemak van een compact. Helaas is de prijs ook 'full-frame'.
Ondertussen is de Sony RX1R uit. Dezelfde full-frame compact als de RX1 maar Sony heeft net als bij de spiegelloze α7R het laagdoorlaatfilter weggelaten (optische low-pass filter of afgekort OLPF) om nog iets meer fijne details te kunnen weergeven.

Recente full-frame compacts Sony, Leica q.

APS-C compact

APS-C-sensor 23,6 x 15,7 mm, 370 mm², cropfactor 1.5

Het heeft wat geduurd maar er zijn nu verscheidene digitale compactcamera’s op de markt die een APS-C-sensor gebruiken in combinatie met een vast gemonteerd objectief.
De beeldkwaliteit van dit type compact is vrij hoog door de combinatie van een APS-C-sensor met een objectief met vaste brandpunt. Goedkoop zijn deze camera's niet al is de Pentax-Ricoh GR wel een koopje. Voor de prijs van de Fujifilm X100S of Nikon Coolpix A heb je al een spiegelreflex met (verwisselbaar) objectief en dus wordt het moeilijk kiezen maar als compact en APS-C per se samen moeten gaan zullen deze camera's zeker kopers vinden.

Recente APS-C compacts Canon, Nikon, Fujifilm, Pentax-Ricoh GR,

1,5-inch compact

1.5-inch-sensor met 4/3 beeldverhouding, 18,7 x 14 mm, 261,8 mm², cropfactor 1,8

Canon PowerShot G1 X MarkII is de enige met een 1.5-inch-sensor en die heeft net zoals Four Thirds een 4/3 beeldverhouding en komt in de hoogte in de buurt van een APS-C-sensor waarbij men zich de vraag kan stellen of dit formaat wel echt nodig is.

De G1 X beschikt over een uitvouwbaar en kantelbaar display zodat je altijd het scherm goed kan zien (als er tenminste geen direct zonlicht op valt). De camera is uitgevoerd in een robuuste (grote) zakformaatbehuizing en bestaat alleen in het zwart.

1-inch compact
1-inch-sensor 13,2 x 8,8 mm, 116 mm², cropfactor 2.7

Dit sensorformaat is plots vrij populair geworden omdat men deze camera's nog vrij klein kon houden en toch een betere sensor kon inbouwen dan bij de grote massa compacts met hun heel kleine sensor. Topmodellen hebben wel een prijskaartje (tot +/- € 1100)

Recente 1-inch compacts Canon, Nikon, Panasonic, Sony.

De 'echte' compacte compact en ultracompact

Er is momenteel een enorme keuze aan compactcamera's van de meest eenvoudige die je al kan kopen voor minder dan 100 euro tot de meer gesofistikeerde duurdere topmodellen (+/- 400 euro). Zoals reeds eerder is aangehaald hebben de meeste compacts een vrij kleine sensor (zie de afbeelding voor enkele sensorformaten).

Compactcamera's zijn klein, licht, handig, goedkoper en meestal ook eenvoudiger in gebruik. Met hun vast gemonteerde objectieven zijn ze beter beschermd tegen het indringen van stof al is dat geen 100% garantie (door de nauwe openingen in het objectief en camerahuis kunnen er soms toch nog fijne stofjes binnendringen en dan zal je de camera moeten binnenbrengen bij voor reiniging).

Compacts zijn er te vinden bij haast alle cameramerken maar heden ondervinden ze veel concurrentie van de smartphone's en tablets.

Bridge camera's

Bridge vormt een aparte groep binnen de compacts. Ze hebben ook een kleine sensor en een vast gemonteerd objectief maar zijn omvangrijker. Ze hebben vaak ook meer instelmogelijkheden dan de meeste compacts en lijken soms meer op een kleine spiegelreflex. Hun zoombereik loopt soms ver in het telebereik en halen het equivalent van een 800 mm en meer.


Objectieven 'objectief' vergelijken

En dan nog even dit wat objectieven betreft: slechte objectieven zijn altijd slecht, te veel onscherpte, vignettering, vervorming, chromatische abberatie. Spaar beter wat langer en koop altijd een degelijk objectief maar hou er rekening mee dat er ook dan nog (kleine) toleranties kunnen opzitten.

Bron: www.lensrentals.com - How To Test a Lens


Naar volgende pagina De cropfactor