NATUREVIEW  natuurfotografie door Jan Roofthooft

Over camera's

Af en toe krijg ik al eens de vraag welke digitale camera men zich best kan aanschaffen. Niet makkelijk om daar zomaar een antwoord op te geven want het aantal camera's dat momenteel op de markt te koop wordt aangeboden is niet te schatten en met de regelmaat van een klok komen er nieuwe modellen bij. Op deze pagina doe ik een poging om een 'beknopt' overzicht te geven.

Als beginner een foto-uitrusting kiezen is een hele opgave maar in grote lijnen zal je keuze meestal afhangen van het volgende;

  • eerst en vooral van wat je wil fotograferen. Is dat voor het overgrote deel natuur dan zal je uitrusting daarop worden afgestemd.
  • de beeldkwaliteit. Hoe hoger je de lat legt hoe meer je zal moeten investeren.
  • het budget dat je aan je foto-uitrusting kan (of mag) uitgeven.
  • het gewicht dat je wil dragen.
Compact- en systeemcamera's

Camera's zouden we ruwweg in 2 grote groepen kunnen indelen, namelijk compact- en systeemcamera's.

Compact camera's hebben vast gemonteerde objectieven en ook andere zaken zoals bijvoorbeeld een flitser zijn meestal mee ingebouwd. Ze hebben een kleine sensor waardoor men hun objectieven en de omvang van de camera kleiner kan houden.

Een systeemcamera is een camera waarbij men de mogelijkheid heeft om van objectief te wisselen. Enkele cameramerken bieden een uitgebreide keuze aan objectieven aan.

Er zijn verscheidene soorten systeemcamera's. In het overzicht hieronder vind je een opsomming in volgorde van sensorgrootte en beginnend met het full-frame sensorformaat dat hier als referentie wordt genomen. Eindigen doen we met de compact camera's.

Wat is full-frame ?

Men spreekt van full-frame als de afmetingen van het belichte gedeelte van een sensor overeen komen met het belichte gedeelte van de (vroeger heel populaire) 35mm kleinbeeld rolfilm, nl 36 x 24 mm (3/2 beeldverhouding)

! De zogenaamde middenformaatcamera gebruikt een groter formaat van sensor dan full-frame maar wordt hier niet besproken omdat het een heel duur camerasysteem is dat voor zeer professionele toepassingen is bedoeld. Bekende merken van middenformaatcamera's zijn Hasselblad, Rollei,, Mamiya, Pentax

Systeemcamera's (met verwisselbare objectieven)

Goed om weten is dat er buiten de grootte van de sensor nog een belangrijk verschil is dat systeemcamera's van elkaar onderscheidt, zo zijn er de spiegelreflexen en de spiegelloze systeemcamera's.

  • Een spiegelreflex biedt de mogelijkheid om via een heldere optische zoeker door het objectief heen te kijken en dat door middel van een (opklapbare) spiegel. Ze hebben aan de achterkant ook een LCD-display, al of niet uitklapbaar.
    Spiegelreflex wordt ook aangeduid als SLR, Single Lens Reflex. Als het om een digitale camera gaat wordt het DSLR = Digital Single Lens Reflex en een DSLR waarmee men in HD (High Definition) kan filmen wordt HDSLR.
  • Spiegelloze systeemcamera's maken gebruik van een elektronische zoeker of LCD-diplay of een combinatie van beide of van een optische zoeker die naast het objectief is opgesteld (dit laatste past men toe in de meetzoeker camera, zie verder).
De full-frame 'spiegelreflex'

Sensor 36 x 24 mm, 864 mm²
Door het full-frame sensorformaat hebben deze camera's dezelfde scherptediepte als de vroegere 35 mm kleinbeeld rolfilmcamera's wat creatieve fotografen zeker weten te waarderen.

Full-frame spiegelreflexen zijn ook gekend voor hun superieure beeldkwaliteit. Ze bieden ook veel instelmogelijkheden, zijn robuust gebouwd en afgedicht tegen het indringen van stof en vocht.

Deze camera's zijn dan ook de keuze van de meeste professionele fotografen en van amateurs met pro-allures. (Schuif met de muis over de rechtse afbeeldingen voor een groter beeld)

Marktleiders zijn Canon en Nikon, ze hebben beide kwalitatief hoogstaande toestellen en ze kunnen een enorm uitgebreid randpakket aanbieden.

Er zijn ook andere fabrikanten (Sigma, Tamron, Tokina) die een aantal objectieven kunnen aanbieden voor Canon, Nikon, Pentax, Sony en Sigma camera's.

Nadeel van full-frame spiegelreflexen is de prijs (+/- 1800 à 7000 euro zonder objectief), hun omvang en gewicht.

De full-frame spiegelloze 'meetzoeker' camera

Een meetzoeker camera mist het traditionele optische spiegelreflex zoekersysteem maar heeft een optische zoeker die zoals bij vele compact camera's naast het objectief is geplaatst (zie afbeelding).
Toch is deze zoeker veel beter dan bij de compacts omdat er een duidelijke kadrering wordt weergegeven van wat je door het objectief ziet.
Een nadeel van een zoeker die naast het objectief is opgesteld is de parallax maar ook dat heeft men weten op te vangen (de lijnen voor de beeldkadrering passen zich aan als het onderwerp zich dichterbij bevindt).
De zoeker is ook gekoppeld aan de afstandsmeter om goed te kunnen scherpstellen maar men moet wel manueel scherpstellen (geen autofocus!).
Topmodel is de Leica M9 die aan de achterkant ook een LCD-display van 2.5" heeft. Zie m.leica-camera.

Voordelen: iets compacter dan een full-frame spiegelreflex, helder zoekerbeeld ongeacht de lichtsterkte van het objectief, stil omdat er geen spiegel moet opklappen om de opname te maken wat altijd extra geluid veroorzaakt.
Nadelen: geen autofocus, beperkte keuze in bruikbare objectieven waardoor close up- en telefotografie lastig is, parallax, hoge prijs, Leica M9 kost +/- 5500 euro (zonder objectief).

De APS

De afkorting APS komt van Advanced Photo System, een systeem dat in het filmtijdperk in het leven werd geroepen en slaat op een kleiner filmformaat dan 35 mm kleinbeeld. Het werd op de markt gebracht in filmcassetjes met 24 mm rolfilm.
In de digitale camerawereld worden met APS camerasensors bedoeld die kleiner zijn dan full-frame en qua afmetingen meestal (ongeveer) overeenkomen met het APS-filmformaat.

APS-H spiegelreflex

APS-H-sensor 28,7 x 19 mm, 548 mm², cropfactor 1.3

APS-H is een buitenbeentje. De sensor is eigenlijk groter dan APS-C (zie verder) en Canon is de enige fabrikant die deze sensorgrootte gebruikt en dat in de 1D-serie, het laatste model is de 1D Mark IV. Deze camera is niet alleen heel robuust maar toen op markt kwam was hij met 10 beelden per seconde ook de snelste.
Er gaan geruchten dat Canon het APS-H sensorformaat in de toekomst zou laten vallen ???
(Momenteel heeft Canon 3 sensorformaten in zijn spiegelreflexen: Full-frame - APS-H - APS-C
De cropfactor van de 1D-serie is 1.3 en een 100 mm objectief wordt het equivalent van een 130 mm.
Zie de pagina over de crop-factor.

APS-C spiegelreflex

APS-C-sensor 23,6 x 15,7 mm, 370 mm², cropfactor 1.5
APS-C-sensor 22,2 x 14,8 mm, 329 mm², cropfactor 1.6

Er zijn 2 sensor formaten in het APS-C systeem.
Sony, Nikon, Pentax; Samsung, gebruiken een APS-C-sensor van ~ 23,6 x 15,7 mm met cropfactor van 1.5 en Canon gebruikt een iets kleinere APS-C-sensor van 22,2 x 14,8 met een cropfactor van 1.6.

Camera's met APS-C sensor zijn de laatste jaren bijzonder populair omdat hun prijs lager ligt dan full-frame en APS-H en ze de creatieve fotograaf haast evenveel mogelijkheden bieden.

De oppervlakte van de Canon APS-C is 2,62 X kleiner dan die van full-frame (zie de blauwe lijn in de linkse figuur) maar desodanks is de beeldlwaliteit van de laatste generatie heel goed te noemen.

De cropfactor is een voordeel als men telewerk doet. Zo wordt een 300 mm met cropfactor 1.5 het equivalent van een 450 mm en met cropfactor 1.6 een 480 mm. Zie de pagina over de crop-factor).

Een kleinere sensor geeft een grotere scherptediepte en dat kan soms een voordeel zijn maar sommige creatievelingen willen graag met een kleine scherptediepte werken en zweren daarom bij full-frame.

Haast alle objectieven en toebehoren voor full-frame kunnen ook op APS-C camera's worden gebruikt (raadpleeg de handleiding). Voor APS-C men speciale objectieven gaan fabriceren, bij Canon EF-S-, bij Nikon DX-objectieven.

De spiegelloze APS-C

Deze systeemcamera’s met APS-C-sensor van ~ 23,6 x 15,7 mm, cropfactor 1.5 missen het traditionele optische zoekersysteem van een spiegelreflex waardoor men deze camera's iets compacter en lichter kon maken. Om het beeld te bekijken beschikken ze over een een elektronische zoeker (deze moet soms apart worden aangeschaft) of een lcd-display (al dan niet kantelbaar) of een combinatie van beide. Met dit type camera is het mogelijk om dezelfde verwisselbare objectieven te gebruiken als bij de APS-C spiegelreflex.

Nadeel is dat geen enkele elektronische zoeker of lcd-scherm kan tippen aan het heldere, vertragingvrije optische zoekerbeeld van een spiegelreflex dat in sommige situaties onmisbaar is bij natuurfotografie.
De greep op de camera is ook niet echt solide te noemen en de gewichtsbesparing van +/- 300 gram tegenover een vergelijkbare spiegelreflex zal voor de meesten ook niet echt een struikelblok vormen. Canon en Nikon doen niet mee met dit type systeemcamera. Je vindt het enkel bij Sony, Samsung, Fujifilm (Finipix) en dat maakt dat de objectievenkeuze beperkt is omdat deze merken niet zo'n uitgebreid gamma aanbieden als Canon en Nikon. De prijs voor de Sony NEX-7 is ongeveer 1270 euro zonder objectief en voor die prijs heb je al een ruime keuze uit meerdere APS-C spiegelreflexen.

Foveon spiegelreflex (Sigma)

Foveon-sensor 20,7 x 13,8 mm, 286 mm², cropfactor 1.7

Foveon is een bedrijf dat beeldsensoren levert waarbij de pixels voor de individuele kleuren rood, groen en blauw boven elkaar liggen (en niet naast elkaar zoals bij de andere sensors).

De Foveon technologie is overgenomen door Sigma. Zij beweren dat de 'Foveon X3 direct image sensor' de meest geavanceerde sensor is die ooit werd ontwikkeld.

De Sigma SD15 heeft een optische zoeker en Sigma kan ook als objectievenfabrikant een ruim aantal objectieven voor deze camera aanbieden.

Four Thirds en Micro Four Thirds systeemcamera

Four Thirds-sensor 17,3 x 13 mm, 225 mm², cropfactor 2
Het Four Thirds is een door Olympus en Kodak ontwikkelde standaard (1999) en het Micro Four Thirds systeem is een door Olympus en Panasonic ontwikkeld systeem (2008). Het gaat hier om camera's met een sensor in een 4/3 beeldverhouding.

Door de kleinere sensor kan men zowel camera als objectieven kleiner, lichter en goedkoper maken.
Met Four Thirds wordt de spiegelreflex uitvoering aangeduid. Het meer populaire Micro Four Thirds systeem beschikt over dezelfde sensor maar is een compactere spiegelloze uitvoering zonder optische of elektronische zoeker, alleen een LCD-display.
Zie ook Four Thirds FAQ

Nikon 1 spiegelloze systeemcamera

Nikon CX-sensor 13,2 x 8,8 mm, 116 mm², cropfactor 2.7
In september 2011 verbaasde Nikon de fotowereld door een nieuw (klein) sensorformaat de camerawereld in te sturen. De nieuwe Nikon 1-cameraserie werd uitgerust met een sensor van 13,2 x 8,8 mm.

Er zijn 2 typen, type J1 heeft alleen een LCD-display, type V1 heeft een elektronische zoeker en LCD en iets groter dan J1.

Voor dit nieuwe systeem werden ook nieuwe verwisselbare objectieven gefabriceerd. Nadeel is dat de kleinste groothoek momenteel 27 mm is en je al 2 objectieven nodig hebt om de range van de topmodellen uit de compact serie te overbruggen en dan kom je al direct vrij duur uit. Voor hetzelfde geld kan je een 'Four Thirds' camera aankopen en die bieden een ruimer aanbod objectieven en een sensor die ongeveer 2X groter is.
Heel kleine sensors geven veel scherptediepte en dat is niet altijd door iedereen gewenst maar misschien wel door het doelpubliek dat Nikon hier voor ogen had?

Het verwisselen van objectieven leidt vroeg of laat tot stofjes op de sensor en een miniscuul stofje op deze kleine sensor kan dan ter grootte van een voetbal in de gemaakte beelden worden afgebeeld.

Nikon hanteert nu drie sensorformaten: het CX-formaat voor Nikon-1, het DX-formaat voor de APS-C en het FX-formaat voor full-frame.

De 'compacts' (met vast gemonteerd objectief)

Canon Powershot G1 X (zakformaat compact)

Canon sensor 18,7 x 14 mm, 261,8 mm², cropfactor 1,8
De sensor van de nieuwe Canon PowerShot G1 X heeft zoals alle compacts een 4/3 beeldverhouding, komt in de hoogte in de buurt van een APS-C en is ongeveer 6 à 7 keer groter dan die van een 'gewone' compact camera. De G1 X-sensor is dus veel lichtgevoeliger en zal een veel betere beeldkwaliteit kunnen afleveren dan systeemcamera's en compacts met kleinere sensors.

De G1 X beschikt over een uitvouwbaar en kantelbaar display zodat je altijd het scherm goed kan zien. De camera is uitgevoerd in een robuuste en stevige zakformaat behuizing en bestaat alleen in het zwart.

De (echte) compact

Er is momenteel een enorme keuze aan compact camera's van de meest eenvoudige die je al kan kopen voor minder dan 100 euro tot de meer gesofistikeerde duurdere topmodellen (+/- 500 euro).
Zoals reeds eerder is aangehaald hebben deze camera's een kleine sensor (zie linkse afbeelding voor de formaten).

Compact camera's zijn bijzonder populair omdat ze klein, licht, handig en goedkoper zijn. en meestal eenvoudig in gebruik zijn.
Met hun vast gemonteerde objectieven zijn ze beter beschermd tegen het indringen van stof al is dat geen 100% garantie (door de nauwe openingen in het objectief kunnen er soms toch nog fijne stofjes binnendringen!).

Klik HIER voor een vergelijking tussen 6 compact toppers.

Bridge camera's

Bridge vormt een aparte compact categorie. Ze hebben ook een kleine sensor en een vast gemonteerd objectief maar zijn omvangrijker. Ze hebben vaak ook meer instelmogelijkheden dan de meeste compacts en lijken soms meer op een kleine spiegelreflex.

Camera's en objectieven 'objectief' vergelijken

Er kan heel wat verschil zitten op de prijs van een camera met enkele objectieven en toebehoren.
Het internet is de ideale plaats om prijzen te vergelijken. Kopen kan je uiteraard ook via het internet maar zelf zal ik alleen iets via het internet aankopen als de handelaar ook over een handelszaak beschikt waar men naartoe kan gaan en als die zaak een goede faam heeft wat naservice betreft, anders nooit !

Let ook op met sommige testen en reviews! Verschillen aantonen die men alleen met ultragesofistikeerde meetapparaten kan meten maar die we met onze ogen nooit kunnen zien heeft geen enkele zin.

Kijk liever uit naar websites die bij hun testen en vergelijkingen met praktische voorbeelden te werk gaan en ook uitleggen hoe ze testen. Zie de 'Test en review websites' onderaan de rechte kolom op deze pagina.

En dan algauw nog even dit;

  • monteer een camera op 10 dezelfde objectieven en men zal verschillen meten.
  • Monteer één objectief op 10 dezelfde camera's en men zal verschillen meten.
  • Slechte objectieven zijn altijd slecht, te veel onscherpte, vignettering, vervorming, chromatische abberatie.
    Spaar beter wat langer en schaf altijd een goed objectief aan maar hou er ook dan rekening me dat er toleranties opzitten.
    Bron: www.lensrentals.com - How To Test a Lens

Naar volgende pagina De crop-factor